ਰੂਪਨਗਰ ( ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਜ਼ )
ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ (ਆਈਆਈਟੀ) ਰੋਪੜ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਫਲਤਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਦਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾਟਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਰਨਲ ਨੇਚਰ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ‘ਬੋਰੋਨੋਪੈਪਟਾਈਡਜ਼’ ਨਾਮਕ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਸੰਕਰਮਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਨਿਦਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸਮਾਨ ਲੱਛਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਦੀ ਸਟੀਕ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਕਈ ਦਿਨ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਈਆਈਟੀ ਰੋਪੜ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਅਨੁਪਮ ਬੰਦਿਓਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਦਾਨ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਮੂਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਸੰਕਰਮਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੀਮਤੀ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗੁਆਚ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”ਟੀਮ ਨੇ ਰੋਗਾਣੂਰੋਧੀ ਪੈਪਟਾਈਡਜ਼—ਜੀਵਿਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰੱਖਿਆ ਅਣੂਆਂ—ਵਿੱਚ ਬੋਰਾਨ ਪਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹੱਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਬੋਰੋਨਿਕ ਐਸਿਡ “ਵਾਰਹੈੱਡ” ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਪੈਪਟਾਈਡਜ਼ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਸਤਹ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਿਪੋਟੇਇਕੋਇਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਨਤੀਜੇ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ।
ਬੋਰੋਨੋਪੈਪਟਾਈਡਜ਼ ਨੇ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 40 ਗੁਣਾ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗ੍ਰਾਮ-ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਬੈਕਟੀਰੀਆ—ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ—ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨੁੱਖੀ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ।
ਡਾ. ਅਨੁਪਮ ਬੰਦਿਓਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਪਛਾਣ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਖਮ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਦੋਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।”ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਈਆਈਟੀ ਰੋਪੜ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਰੋਨੋਪੈਪਟਾਈਡਜ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਰਤ ਦੀ। ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਯੋਗਤਾ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੋਰੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਆਧਾਰਿਤ ਜੀਵਾਣੂ ਰੋਧੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਈਆਈਟੀ ਰੋਪੜ ਦੀ ਖੋਜ ਪਹਿਲੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਯੌਗਿਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਪੋਟੇਇਕੋਇਕ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਦਾਨ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੋਜ ਟੀਮ ਹੁਣ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂ ਰੋਧੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਜਿੱਥੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਮੌਜੂਦਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
